Дзень у гісторыі. 30 красавіка. Эдыкт Галерыя. М. Судзілоўскі на Гаваях. Падзел Беларусі. Нарадзіліся паэт Янка Журба, эканаміст С. Сміт. Застрэліўся Гітлер.

Міжнародны дзень джазу (International Jazz Day, з 2011 года).

Упершыню слова “джаз” было выкарастана ў друку 2 красавіка 1912 года, а ў 1917 годзе амерыканскі часопіс “Literary Digest” аўтарытэтна тлумачыў, што “джаз – гэта музыка, якая прымушае людзей трэсціся, скакаць і курчыцца”.

Дзень устаноўлены  Генеральнай канферэнцыяй ЮНЕСКА. Мэта святкавання Дня – павышэнне ступені інфармаванасці міжнароднай грамадскасці аб педагагічнай ролі джаза як сілы, якая садзейнічае міру, адзінству, дыялогу і пашырэнню кантактаў паміж людзьмі.

Джаз узнік у канцы XIX–пачатку XX стагоддзя ў ЗША як сінтэз афрыканскай і еўрапейскай музычных культур і да гэтага часу застаецца унікальнай формай музычнага мастацтва, якая аб’ядноўвае расы і нацыянальнасці і сцірае мяжы паміж людзьмі і дзяржавамі. Асноўныя рысы джаза – галоўная роля рытму, меладычныя акцэнты, якія спараджаюць адчуванне хвалепадобнага руху, імправізацыйны пачатак.

Сусветны дзень пародненых гарадоў (World Day of United Сities).

Праводзіцца ў апошнюю нядзелю красавіка па рашэнні Сусветнай федэрацыі пародненых гарадоў (World Federation of United Cities), заснаванай у 1957 годзе.

Сусветная федэрацыя пародненых гарадоў – міжнародная няўрадавая арганізацыя, мэтай якой было – умацаванне дружалюбных сувязяў паміж гарадамі розных дзяржаў. Аб’ядноўвала звыш 3 500 гарадоў больш за 160 краін свету.

Магілёў мае 19 гарадоў-пабрацімаў і 26 гарадоў-партнёраў. 

Пабрацімамі з’яўляюцца нямецкія Лютэрштадт Вітэнберг, Айзенах, расійскія Пенза, Тула, Звянігарад, Сакаліная Гара, Омск, Астрахань, турэцкая Бурса, украінская Керч, французскі Вілербан, славацкі Бардэёў, балгарскі Габрава, сербскі Крагуевац, азербайджанскі Сумгаіт, кітайскія Чжэнчжоў, Нанкін, Чанша, іранскі Тэбрыз. 

З пачаткам уварвання Расіі ва Украіну, пабрацімскія адносіны з Магілёвам скасавалі літоўская Клайпеда і ўкраінскі Мікалаеў.

311 год. Кіраўнік Усходняй Рымскай імперыі, ганіцель хрысціян Галерый падпісаў эдыкт, які ўпершыню дазволіў насельніцтву адкрыта вызнаваць хрысціянства.

Галерый доўгі час з’яўляўся адным з самых перакананых і паслядоўных супернікаў хрысціянства ў рымскай гісторыі. Ён браў удзел у пераследах хрысціян, якія пачаліся ў 303 годзе (першы эдыкт супраць хрысціян – 23 лютага 303 года).

Галерый “памяняў” свае перакананні з-за хваробы, верагодна, спадзяючыся на “удзячнасць у адказ” Бога хрысціян. Але спадзяванні яго не спраўдзіліся: праз некалькі дзён пасля падпісання эдыкта ён памёр.

1881 год. Нарадзіўся Янка Журба (Іван Івашын, 1881–1964).

Беларускі паэт, этнограф, друкаваўся ў газеце “Наша ніва”, пераклаў на беларускую мову раман Ф. Дастаеўскага “Бедныя людзі”.

Настаўнічаў ва Украіне, Беларусі, Расіі, працаваў у навукова-педагагічнай камісіі Наркамасветы БССР, інспектарам Бабруйскага, Калінінскага (Клімавічы) акруговых аддзелаў народнай асветы (1923–1927), выкладчыкам Чэрыкаўскай сямігодкі, Магілёўскага медвучылішча (1927–1934), супрацоўнікам Інстытута мовазнаўства АН БССР, настаўнікам спеваў у Чашніцкім раёне.

Апошнія гады жыцця правёў у в. Слабада пад Полацкам, у Полацку ў сваякоў і манашак зачыненага Свята-Еўфрасінеўскага манастыра, у доме састарэлых.

Пахаваны на полацкіх Ксавер’еўскіх могілках.

Аўтар этнаграфічных нарысаў, вершаў 5 зборнікаў паэзіі, 3 кніг вершаў для дзяцей. У 1950 выйшлі Выбраныя творы. У яго гонар названы вуліцы ў Полацку, Магілёве, некаторых іншых гарадах.

1900 год. Гавайскія астравы, якія былі анэксіраваны ЗША ў 1898 годзе, атрымалі статус самакіраванай тэрыторыі.

Калі прэзідэнт ЗША У. Мак-Кінлі падпісаў “дагавор” аб анэксіі Гавайскіх астравоў, мясцоваму насельніцтву ўдалося сарваць яго ўступленне ў сілу, прад’явіўшы 38 000 подпісаў пад петыцыяй пратэсту. У выніку, анэксія была зацверджана толькі прыняццем у абедзвюх палатах Кангрэса адпаведнай «рэзалюцыі Ньюлэндса‎» 4 ліпеня 1898 года. 

З 1901 па 1902 год першым старшынёй сената Гавайскіх выспаў быў ураджэнец Магілёва, рэвалюцыянер-народнік Мікалай Судзілоўскі-Русель (1850–1930), вядомы таксама пад імем Каўка Лукіні, які за час знаходжання на пасадзе паспеў правесці рэформы ў падтрымку канакоў, але не змог супрацьстаяць уплыву ЗША і быў пазбаўлены амерыканскага грамадзянства за антыамерыканскую дзейнасць. 

У 1959 годзе Гавайскія астравы сталі 50-м штатам ЗША.

1930 год. У кітайскім Шанхаі памёр магілёвец Мікалай Судзілоўскі (1850–1930).

Урач, прыродазнавец, рэвалюцыянер, удзельнік грамадcка-палітычных рухаў у Еўропе, ЗША, Японіі, Кітаі, падарожнік-географ, этнограф. Прэзідэнт Сената Гавайскіх астравоў.

Адкрыў шэраг астравоў цэнтральнай часткі Ціхага акіяна, пакінуў каштоўныя геаграфічныя апісанні Гаваяў і Філіпінаў.

Доктар, з імем якога звязаныя пэўныя дасягненні ў хірургіі, тэорыі туберкулёзу і іншых хвароб. Яму належаць некалькі важных прац па медыцыне. Быў таксама членам Амерыканскага таварыства генетыкаў, некалькіх навуковых таварыстваў Японіі і Кітая.

Валодаў васьмю еўрапейскімі мовамі, а таксама японскай і кітайскай. У гонар вучонага ў Магілёве названа вуліца.

1901 год. У Пінску нарадзіўся амерыканскі эканаміст Сайман (Сямён) Сміт Кузнец (1901–1985).

Нобелеўскі лаўрэат, аўтар паняцця “валавы ўнутраны прадукт”. Доктар філасофіі. Член Нацыянальнай Акадэміі навук ЗША.

Вучыўся ў Харкаве, скончыў Калумбійскі ўніверсітэт. Працаваў у Нацыянальным бюро эканамічных даследаванняў, прафесарам універсітэтаў штата Пенсільванія, Дж. Гопкінса, Гарвардскага, старшынёй камітэта па эканамічным росце пры ўрадзе ЗША, эканамічным саветнікам урадаў Кітая, Японіі, Індыі, Тайваня і Ізраіля. Прэзідэнт Амерыканскай статыстычнай, Амерыканскай эканамічнай асацыяцый.

Адкрыў 20-гадовы перыяд ваганняў хуткага і павольнага эканамічнага росту (цыкл Кузнеца, 1930), залежнасць паміж няроўнасцю даходаў і эканамічным ростам краін, якія развіваюцца (крывая Кузнеца). Адным з першых раскрыў ролю капіталаўкладанняў у чалавечы фактар як аснову сучаснага эканамічнага росту.

Яго імя ў 2013 годзе прысвоена  Харкаўскаму нацыянальнаму эканамічнаму ўніверсітэту.

1910 год. Па шляху ў Полацк, з Кіева ў Магілёў па Дняпры прыбыў параход “Галавачоў” з машчамі Еўфрасінні Полацкай.

Рака з машчамі знаходзілася да 2 мая ў кафедральным Іосіфаўскім саборы, дзе праводзіліся літургіі і службы. Магілёў наведала 75 000 вернікаў.

1921 год. Уступіла ў дзеянне Рыжская мірная дамова паміж Польшчай і Савецкай Расіяй, якая падзяліла Беларусь на дзве часткі. Абмен ратыфікацыйнымі граматамі адбыўся ў Мінску.

Дамова бакамі была падпісана 18 сакавіка 1921 года.

Была пацверджана “незалежнасць” БССР. Мяжа ўстанаўлівалася значна далей на усход ад «лініі Керзана». Да Польшчы адыходзіла Заходняя Беларусь, тэрыторыя якой складала 113 тысяч квадратных кіламетраў з насельніцтвам 4,6 мільёна чалавек.

Польшча абавязвалася прадаставіць беларусам, рускім і ўкраінцам усе правы, якія забяспечвалі б свабоднае развіццё культуры, мовы і веравызнання. Такія ж правы прадастаўляліся палякам на тэрыторыі РСФСР, БССР і УССР. 

Дагавор быў ратыфікаваны Прэзідыумам Усерасійскага ЦВК 14 красавіка 1921 года, Ю. Пілсудскім на падставе паўнамоцтваў, дадзеных сеймам, – 16 красавіка 1921, ЦВК УССР – 17 красавіка 1921 года. Усходнюю граніцу Польшчы, вызначаную дагаворам, дзяржавы Антанты афіцыйна прызналі толькі ў 1923 годзе.

1945 год. У сваім бункеры ў Берліне скончыў жыццё самагубствам Адольф Гітлер.

Гітлер разам са сваёй жонкай Евай Браўн паміж 15:26 і 15:30 скончыў жыццё самагубствам, папярэдне забіў любімага сабаку Блондзі. 

У савецкай гістарыяграфіі зацвердзіўся пункт гледжання, што Гітлер прыняў яд (цыяністы калій). Аднак, паводле сведчанняў відавочцаў, ён застрэліўся. Існуе таксама версія, паводле якой Гітлер, узяўшы ў рот і раскусіўшы ампулу з ядам, адначасова стрэліў у сябе з пісталета.

1945 год. Савецкія воіны ўзнялі Сцяг Перамогі над рэйхстагам у Берліне.

У 14:25 байцы роты старшага сяржанта С’янава з баямі прарваліся па лесвіцы и дасягнулі купала рэйхстага. 

Лейтэнант А. Бераст, чырвонаармеец М. Ягораў і малодшы сяржант М. Кантарыя ўстанавілі сцяг: над будынкам германскага парламента ўзвіўся сцяг СССР.

Усе трое былі прадстаўлены камандаваннем да звання Герой Савецкага Саюза, аднак украінец А. Бераст быў выкраслены з узнагароднага спісу і афіцыйнай версіі ўзняцця сцяга Перамогі.

1961 год. У ноч з 30 красавіка на 1 мая на савецкай антарктычнай станцыі “Новалазараўская” урач Леанід Рагозаў сам сабе зрабіў аперыцыю па выдаленні апендыкса.

Падчас аперацыі яму асістыраваў ураджэнец в. Сенькаўка Клімавіцкага раёна, палярны гідраметэаролаг Фёдар Кабат (1921–1995).

1994 год. Набыла сілу Канстытуцыя Беларусі, прынятая 15 сакавіка.

У Беларусі дзейнічае Канстытуцыя 1994 года са змяненнямі і дапаўненнямі, прынятымі на рэспубліканскіх рэферэндумах 1996 і 2004 гадоў. Яна з’яўляецца першай у гісторыі суверэннай рэспублікі і пятай Канстытуцыяй Беларусі, прынятай пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года.

Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь была прынята 15 сакавіка 1994 года на 13-й сесіі Вярхоўнага Савета 12-га склікання.

Фота з адкрытых крыніц.

Магілёў спрабуе актывізаваць супрацоўніцтва з расійскім Хабараўскам

Мары і рэчаіснасць пакуль не супадаюць.

Магілёў і Хабараўск падпісалі 2 красавіка 2008 года намер аб супрацоўніцтве паміж двума гарадамі. Ва ўмовах санкцый свабодных дзяржаў супраць Расіі і Беларусі вельмі актуальнай для апошніх стала прага да рэалізацыі сумесных праграм імпартазамяшчэння.

Беларуская дэлегацыя пад кіраўніцтвам намесніка старшыні Магілёўскага аблвыканкама Руслана Страхара наведвае Хабараўскі край Расійскай Федэрацыі. Мэта – паглыбленне супрацоўніцтва.


Даведка: Хабараўск (на фота) — горад у Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Далёкаўсходняй федэральнай акругі і Хабараўскага краю. Порт на рацэ Амур. Буйны прамысловы і культурны цэнтр. Насельніцтва 579,0 тыс. чал. (2005 г.).


З дакладамі аб міжмуніцыпальным партнёрстве Хабараўска і Магілёва, як напісаў Веснік Магілёва”, у рэжыме анлайн выступілі старшыня Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта Аляксандр Студнеў і мэр Хабараўска Сяргей Краўчук.

Што ўдалося зрабіць

Па магчымасці прадстаўнікі абодвух бакоў прымаюць удзел ва ўрачыстасцях, прысвечаных Дням гарадоў. Так, у рамках мерапрыемстваў, прысвечаных Дню горада і Дню Незалежнасці Рэспублікі Беларусь, у Магілёве сустракалі дэлегацыі школьнікаў Прыморскага краю і Хабараўска.

У бягучым годзе Магілёўскі занальны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі прымаў завочны ўдзел у Міжнародным форуме “Здаровы горад. Найлепшыя практыкі па захаванні здароўя насельніцтва» з дакладам па тэме «Вопыт працы па стварэнні здаровага гарадскога асяроддзя ў г. Магілёве». 

У ліпені бягучага года ў Хабараўску адбыўся адкрыты чэмпіянат Расіі па цяжкай атлетыцы, у якім удзельнічалі беларускія спартсмены. Два медалі заваявалі прадстаўнікі горада на Дняпры.

Бакі адзначылі, што нягледзячы на ​​рост аб’ёму знешняга гандлю ў 3,5 разы за 2021 год, ён склаў усяго $95 тыс. і быў прадстаўлены толькі экспартам. Для параўнання ў бягучым годзе – $23 тыс., або 136 працэнтаў да параўнальнага перыяду мінулага года. Аднак гэтага недастаткова, тут ёсць над чым сумесна працаваць.

Падводзячы вынікі, трэба прызнаць, што супрацоўніцтва пакуль здзяйсняецца больш на паперы, чым у рэальнасці. 

Перспектывы

Кіраўнікі абодвух гарадоў выказалі меркаванне аб неабходнасці развіцця дзелавых сувязяў і ўзаемнага гандлю. У прыватнасці, расійскі бок зацікаўлены ў пастаўках на Далёкі Усход малочнай, мясной і іншай прадукцыі беларускіх прадпрыемстваў.

Аляксандр Студнеў унёс прапанову аб распрацоўцы “Дарожнай карты” па супрацоўніцтве Магілёва з Хабараўскам з замацаваннем адказных па рэалізацыі мерапрыемстваў, накіраваных на актывізацыю двухбаковых адносін.

Акрамя таго, стала вядома, што ў рамках Міжнароднага інвестыцыйнага форуму “Млын поспеху”, які пройдзе ў Магілёве 24-25 лістапада, плануецца падпісаць Пагадненне паміж Магілёўскім гарвыканкамам і адміністрацыяй горада Хабараўска аб супрацоўніцтве ў гандлёва-эканамічнай, навукова-тэхнічнай і культурнай сферах, што стане закладам супрацоўніцтва ў будучыні.

Пажадаем нашаму цяляці, як казалі нашы продкі, ваўка з’есці. 

Фота: Ілья Варламаў, серыя “Плохой Хабаровск”

Санкцыі значна паўплывалі на працу. З магілёўскім прадпрыемствам Ольса «прыпынілі» супрацоўніцтва контрагенты з Еўрасаюзу і Ўкраіны

Сваёй прадукцыі заводу не пастаўляюць кампаніі «ІКЕА», якая прыпыніла працы ў Расіі і Беларусі на фоне вайны ва Украіне, а таксама «JYSK», уласнікі якой палічылі, што «у бягучай сітуацыі не бачаць альтэрнатывы закрыццю дзейнасці ў Расіі». Магілёўскае прадпрыемства засталося і без вырабаў украінскай кампаніі «ЕПІЦЕНР».

«Ольса» спецыялізуецца на вытворчасці садовай і кемпінгавай мэблі, а таксама мэблі для медычных устаноў, бытавых электрапомпаў, дрэваапрацоўчых станкоў і спартыўных вулічных трэнажораў. Прадпрыемства экспартна арыентаванае. Доля продажу прадукцыі на замежныя рынкі складае да 86 працэнтаў у агульным аб’ёме адгрузкі.

Сітуацыя ў свеце, якая склалася, і, як вынік, санкцыйныя меры значна паўплывалі на працу пражпрыемства, – прызнае дырэктар Мікалай Цыкуноў.

Ён кажа, што прадпрыемства праводзіць актыўную працу па замяшчэнні страчаных абʼёмаў рэалізацыі, у тым ліку з пашырэннем прысутнасці на расійскім рынку. Заключаныя новыя кантракты з кампаніямі з Таджыкістану і Арменіі, піша інтэнэт-рэсурс Mycity.by.

На погляд Мікалая Цыкунова, павялічыць і ўмацаваць экспартны патэнцыял і пашырыць геаграфію продажаў дазволіць супрацоўніцтва з сусветнымі сеткавымі кампаніямі.

 

Фота ілюстрацыйнае з рэсурсу https://mogilevnews.by/

Беларускае кіно могуць пабачыць кітайцы. Беларусь зацікаўленая

Беларусь зацікаўлена пашырыць супрацоўніцтва з Кітаем у кінематаграфіі. Патэнцыял для таго ж ёсць у музейнай сферы і гастрольнай дзейнасці.

Так, лічыць міністра культуры Анатолій Маркевіч.

«Беларускі бок зацікаўлены ў пашырэнні супрацоўніцтва ў сферы кінематаграфіі, у прасоўванні айчыннай кінапрадукцыі на кітайскім рынку», – пераказвае  словы ўрадоўцы «Белта».

Адзначаецца, што з Кітаем рэгулярна праводзяцца абменныя Дні культуры. Сёлета ўпершыню яны праходзяць у анлайн-фармаце. З 1 ліпеня па 1 кастрычніка будуць прадэманстраваны дасягненні беларускай культуры для больш як 4 мільёнаў гледачоў у Кітаі

Ці зацікаўленыя ў супрацоўніцтве кітайцы не паведамляецца.

Тым часам, Галоўчанка заяўляе, што “мы чакаем ад беларускага кінематографа прарыву”.

Паводле яго дзяржава зрабіла ўсё неабходнае для таго, каб аказаць фінансавую падтрымку “Беларусьфільму” ў няпросты перыяд”.

“Цяпер важна знайсці тыя кропкі, дзякуючы якім кінастудыя можа вярнуцца на ўзровень савецкага часу, калі яна была вядомай і паспяховай”, – указвае ўрадовец, словы якога падае “Белта”.